środa, 18 listopada 2026

"Blaszany bębenek" Güntera Grassa


Protokół po "Blaszanym bębenku" Güntera Grassa

Guten Tag!

Ależ ten Grass napisał książkę! I choć nie zdominowała ona rozmowy podczas listopadowego spotkania, to na pewno na długo pozostanie w pamięci tych Uczestniczek, które „Blaszany bębenek” przeczytały (lub obejrzały).

1. Trudna to lektura, ciężko się czyta. Odnosi się wrażenie, że się jest na jakimś freak show, w teatrze dziwolągów, w jakiejś krainie ze snów. Deformacja, karykatura, pierwotne instynkty i chucie, realizm magiczny jak u Marqueza, obrazy jak w „Miasteczku Twin Peaks” Lyncha – a to wszystko dzieje się w lubianym przez nas Gdańsku, w czasie szczegółowo opisanym w podręcznikach historii.

2. Główny bohater, Oskar Matzerath - niepełnosprawny, któremu się wydaje, że ma szczególne moce i że ma wpływ na przebieg wydarzeń w swojej rodzinie, ale i w czasie drugiej wojny światowej? Czy też zwykły chłopiec, a potem mężczyzna, który faktycznie kontroluje naturalny proces rośnięcia i jest wyrachowanym, psychopatycznym i nieoczywistym sprawcą kilku zbrodni?

3. Dziwna to książka, taka nasza, polska, i jednocześnie obca, na wskroś niemiecka. Niby historia, która mogła się zdarzyć, ale zbyt nieprawdopodobna. Powieść rozgrywająca się w konkretnym Gdańsku i w konkretnym czasie, ale jakby ze snów, z majaków obłąkańca.

4. Trzeba też wspomnieć o niesamowitej ekranizacji „Blaszanego bębenka” w reżyserii Volkera Schlöndorffa – kto naprawdę nie da rady przebrnąć przez lekturę, niech obejrzy ten film, bo robi równie wielkie wrażenie jak książka (a może nawet większe, bo co się zobaczy, tego już odzobaczyć nie można; podczas czytania nad wyobrażanymi obrazami jednak jest większa kontrola).

5. Rozmowa o „Blaszanym bębenku” przeniesionym na ekran poprowadziła do sformułowania refleksji dotyczących tego, że coraz trudniej Uczestniczkom oglądać filmy ciężkie, niepokojące, ambitne, bolesne w odbiorze – zbyt dużo emocji kosztują. To już nie te czasy, kiedy chodziło się do kina na filmy dające do myślenia, obrazujące dramaty psychologiczne i powikłane losy ludzkie. Teraz ogląda się filmy spokojne, zabawne, familijne, przyrodnicze (Struna poleca Davida Attenborough), po których da się zasnąć, po których nie ma drgania gdzieś tam w środku. Z czego to wynika? Przecież z wiekiem nabywa się dojrzałości, większej wiedzy i odporności na trudne życiowe zdarzenia. A tu dzieje się coś odwrotnego – wrażliwość większa, łzy szybciej pojawiają się w oczach przy byle okazji. Jak tak dalej pójdzie, to za parę lat oglądanie „Reksia” będzie emocjonalnie zbyt wymagające.

6. Gdyby policzyć ilość wypowiedzianych na spotkaniu słów, to zdecydowaną liderką byłaby Stefa. Ale miała o czym opowiadać! Bo przecież pojawił się na świecie jej funkiel nówka bratanek – słodki bobasek, który wkrótce się dowie, że trafiła mu się najlepsza z możliwych Ciocia. Temat dzieci był kontynuowany w relacjach z dorastania rozmownego Struniątka, żywiołowego Kiciątka i nadwrażliwego Małego Lorda.

7. Stefa opowiadała też, zabawnie i ze szczegółami, o swojej wyprawie do Chin – tak, ta do niedawna dość zamknięta w sobie osoba, wyruszyła na podbój Azji i na maksa wykorzystała to, co jej życie na tym wyjeździe dało. Swoją relację z podróży Stefa ilustrowała pięknymi zdjęciami. A i zaparzona herbata z liczi, ciasteczka w kształcie motyli i wytrawne orzeszki ziemne prosto z Chin organoleptycznie wzmacniały odbiór opowieści. Uczestniczki otrzymały od Stefy piękne magnesy z Murem Chińskim oraz cynobrowe bransoletki na szczęście, bogactwo i dobrobyt.

8. Powyższe tematy tak zdominowały posiedzenie klubiku, że zabrakło czasu na ustalenie pretekstów książkowych na przyszły rok. Uprasza się zatem Uczestniczki, aby proponowane przez siebie tytuły przyniosły na spotkanie grudniowe.

9. Kuchnia pruska, towarzysząca „Blaszanemu bębenkowi”, wcale nie była łatwym zadaniem. Uczestniczki poradziły sobie z nim w taki sposób, że: Kicia przygotowała czerwoną kapustę z fasolą, Struna warstwową (jak liczne spódnice babci Koljaiczkowej) sałatkę jarzynowo-śledziową, Stefa zapiekane z opieńkami połówki ziemniaków, a Królowa ziemniaki z niemiecka brzmiące hasselback z rozmarynem i ziemniaczane rogaliki z marmoladą. Ziemniaki dominowały na stole, bo i do Prus pasują i z polem w Bysewie, na którym zasiadła w spódnicach babcia Koljaiczkowa, dobrze się kojarzą.

10. Jedenastego grudnia omówiona zostanie „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej. Dyskusja odbędzie się przy kuchni mieszczańskiej i/lub krakowskiej.

Do zobaczenia!

k.







Brak komentarzy:

Prześlij komentarz